Na een overlijden moet de nalatenschap worden afgewikkeld. Dat betekent dat de bezittingen en schulden in kaart worden gebracht en uiteindelijk onder de erfgenamen worden verdeeld. Daarbij gelden verschillende wettelijke regels. Voordat de nalatenschap kan worden verdeeld, moet eerst duidelijk zijn wie de erfgenamen zijn, of de nalatenschap is aanvaard en welke bezittingen en schulden tot de nalatenschap behoren. Of de afwikkeling eenvoudig verloopt, hangt onder meer af van de aanwezigheid van een testament, de omvang van de nalatenschap en de vraag of de erfgenamen het met elkaar eens zijn.
Hoe wordt de waarde van een nalatenschap vastgesteld?
De eerste stap is het in kaart brengen van alle bezittingen en schulden die tot de nalatenschap behoren. Denk daarbij aan een woning, bankrekeningen, beleggingen, de inboedel, auto’s en eventuele openstaande schulden.
Vervolgens worden de bezittingen gewaardeerd. Een objectieve waardering is belangrijk om te bepalen welke waarde er moet worden verdeeld en welk aandeel iedere erfgenaam ontvangt. Bij een woning of andere waardevolle bezittingen is een taxatie vaak verstandig. Daarmee wordt voorkomen dat erfgenamen achteraf van mening verschillen over de waarde van de nalatenschap. Een juiste waardering is bovendien van belang voor de aangifte erfbelasting.
Wat is het verschil tussen een nalatenschap met en zonder testament?
Of een nalatenschap volgens de wet of volgens de wensen van de overledene wordt verdeeld, hangt af van de vraag of er een testament is opgesteld.
Zonder testament bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn en welk deel van de nalatenschap zij ontvangen. Is er wel een testament, dan zijn de daarin opgenomen bepalingen in beginsel leidend. In een testament kan bijvoorbeeld worden afgeweken van de wettelijke verdeling, kunnen legaten zijn opgenomen of kan een executeur worden benoemd.
Een executeur beheert doorgaans de nalatenschap en verzorgt de afwikkeling daarvan. Of hij ook bevoegd is om de erfgenamen hun erfdeel toe te delen, hangt af van de bepalingen in het testament.
Heeft één of meer erfgenamen beneficiair aanvaard, dan moet in veel gevallen eerst een vereffening plaatsvinden. Pas nadat de schulden zijn voldaan, kan het resterende vermogen onder de erfgenamen worden verdeeld.
Hoe wordt een woning uit een nalatenschap verdeeld?
Een woning vormt vaak het meest waardevolle bezit. Daarom moet eerst de waarde van de woning worden vastgesteld. Een taxatie biedt duidelijkheid over de marktwaarde en vormt de basis voor een eerlijke verdeling tussen de erfgenamen.
Vervolgens zijn er verschillende mogelijkheden. De woning kan worden verkocht, waarna de netto-opbrengst wordt verdeeld. Ook kan één van de erfgenamen de woning overnemen. In dat geval moet deze de overige erfgenamen meestal financieel compenseren voor hun aandeel in de woning. Dit wordt ook wel overbedeling genoemd.
Blijven de erfgenamen gezamenlijk eigenaar van de woning, dan is het verstandig duidelijke afspraken te maken over het gebruik, de onderhoudskosten, de hypotheeklasten en een eventuele toekomstige verkoop. Zijn meerdere erfgenamen eigenaar, dan is hun medewerking in beginsel nodig voor verkoop of overdracht. Weigert één van de erfgenamen mee te werken, dan kan de rechter uiteindelijk een beslissing nemen over de verdeling of verkoop van de woning. Wanneer de woning aan één of meer erfgenamen wordt toegedeeld, wordt de verdeling doorgaans vastgelegd in een notariële akte van verdeling.
Wat als erfgenamen het niet eens zijn over de verdeling?
Erfgenamen zijn het niet altijd met elkaar eens over de verdeling van een nalatenschap. Er kan discussie ontstaan over de waarde van bezittingen, de uitleg van een testament, schenkingen die tijdens leven zijn gedaan of de vraag wie bepaalde goederen krijgt. Ook komt het voor dat een erfgenaam weigert mee te werken aan de verkoop van een woning of aan de verdeling van de nalatenschap.
Zolang er geen overeenstemming is bereikt, kan de nalatenschap vaak niet definitief worden verdeeld en kan de afwikkeling aanzienlijke vertraging oplopen. Een erfrechtadvocaat kan helpen om de standpunten van de erfgenamen in kaart te brengen en te zoeken naar een oplossing. Wanneer overleg niet tot resultaat leidt, kan de rechter de wijze van verdeling vaststellen of een beslissing nemen over onderdelen van de nalatenschap.
Heeft u deskundige hulp nodig bij het verdelen van een nalatenschap?
Bij de afwikkeling van een erfenis moeten verschillende juridische en praktische beslissingen worden genomen. Er moeten juridische regels worden toegepast en tegelijkertijd spelen emoties vaak een grote rol. Zeker wanneer sprake is van een woning, een testament of onenigheid tussen erfgenamen is deskundige begeleiding verstandig.
Linda Bosch is gespecialiseerd in erfrecht en heeft ruim twintig jaar ervaring als advocaat en mediator. Zij begeleidt erfgenamen bij de verdeling van een nalatenschap en geeft duidelijkheid over de rechten en mogelijkheden in iedere situatie.
Heeft u hulp nodig bij de afwikkeling van een nalatenschap of heeft u vragen over uw rechten als erfgenaam? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek. Linda Bosch bespreekt graag uw situatie en adviseert u over de mogelijkheden.